Białka Tatrzańska - początki i rozwój.

Przewalająca się po kamieniach rzeka Białka białą jest jak obłoki na niebie. Białą tym bardziej, że pieni się na kamieniach białych, granitowych, zwanych przez miejscowych „okręglicami”, „żabicami”, „bochenkami”. Położona nad nią, na jej podhalańskim brzegu Białka Tatrzańska, właśnie od niej wzięła swą nawę.

Przyjęło się, że początki miejscowości sięgają XVII w., a dokładnie 1636 r., kiedy król polski Władysław IV Waza ustanowił jej sołtysem Wojciecha Nowobilskiego (wieś znana była wówczas jako Nowa Białka). Jako że współtworzyły ją dobra leśne w Tatrach, m.in. okolice Morskiego Oka i Wołoszyna, jej mieszkańcy oprócz uprawy roli, parali się pasterstwem. W stuleciach XVIII-XIX słynęli jako świetni kuśnierze, po których kożuchy przybywano tłumnie z Podhala i Spiszu.

Białczanie musieli być dumni ze swych wysokogórskich granic, bo do dziś krąży we wsi wierszyk:
„Pamitętojcie ludzie
Wielcy no i mali,
Ze tym Morskim Okiem
Białcanie włodali”.

W 1824 r., wraz z 16 innymi wsiami, m.in. Bukowiną Tatrzańską, Groniem, Leśnicą, Białka Tatrzańska została sprzedana Emanuelowi Homolaczowi za kwotę 65 tysięcy złotych reńskich. Jako że pod zaborczymi rządami Austrii Nowobilscy wciąż byli właścicielami terenów przy Morskim Oku, w roku sprzedaży Białki Tatrzańskiej Homolaczowi rozpoczęły się trwające wiele lat spory o granice zakupionych przez niego obszarów. Sprawę zakończył wyrok wydany w 1902 r. przez Międzynarodowy Sąd Polubowny, przyznający Polakom obszar Morskiego Oka. Nowobilscy posiadali tę tatrzańską perełkę do 1964 r., gdy skarb państwa wykupił ją pod Tatrzański Park Narodowy.

Białka Tatrzańska leży w gminie Bukowina Tatrzańska obejmującej swym zasięgiem Rysy (2503) nad Morskim Okiem, Świnicę (2301), Zawrat (2159), Dolinę Pięciu Stawów Polskich (1625 - ok. 1900), Dolinę Roztoki, a także Rusinową Polanę (ok. 1180-1300), gdzie znajduje się Sanktuarium Matki Boskiej Jaworzyńskiej Królowej Tatr. Administracyjnie Tatry ma „za pazuchą”, a kulturowo należy do nich „pełną gębą”.