Przełom Białki

Na północ od wsi, mniej więcej na wysokości spiskich miejscowości Nowa Biała i Krempachy, piękna, tocząca przez nią swe wody Białka tworzy malowniczy przełom. Przewala się przez skalną bramę ukształtowaną w krajobrazie przez wyrastający na prawym brzegu rzeki wapienny masyw Kramnicy (688) i piętrzącą się na lewym brzegu Obłazową (670). W 1959 r. na obszarze tym został utworzony rezerwat krajobrazowy „Przełom Białki pod Krempachami”. Chroni się w nim skalny przełom Białki, roślinność naskalną, reliktowy drzewostan sosnowy oraz… niezwykłą historię.

Otóż w niewielkiej jaskini na Obłazowej, archeolodzy oprócz przedmiotu z ciosu mamuta, 2 rogowych klinów będących najstarszymi narzędziami górniczymi w Polsce, przewierconych kłów lisa czy drapacza z kryształu górskiego, odkryli najstarsze szczątki w Polsce - paliczek lewego kciuka i paliczek małego palca, datowane na ok. 30000 lat p.n.e.! Badania dowiodły, że jaskinia pełniła wówczas rolę sanktuarium prehistorycznego dla człowieka kwitnącej na Morawach kultury pavlowskiej.

Na podstawie odkrytych tutaj kości zwierząt ustalono również, że kilkadziesiąt tysięcy lat temu Kotlinę Nowotarską pokrywały rozległe stepy, lasów było niewiele, miejscami zdarzały się podmokłe tereny i torfowiska. Roślinność miała charakter typowy dla stepo-tundry plejstoceńskiej. Obok mamuta żyły tu nosorożce włochate, renifery, dzikie konie, w jaskiniach - niedźwiedzie, lwy jaskiniowe, hieny. Ale może, patrząc na rozległe koryto ryczącej na kamieniach Białki z rozlewiskami i przedzielającymi je kamieńcami, lepiej sobie ogromnych niedźwiedzi jaskiniowych, których kości brano niegdyś za kości najprawdziwszych smoków, nie wyobrażać.